Pomoc

Pomoc:
Jak możesz
bezpłatnie pomóc
w rozwoju
tej strony?

Memy

Memy:
Podobno
jeden obraz
jest jak
tysiąc słów.

Encyklopedia

Encyklopedia
biblijna:

czyli wiedza
w wersji
skondensowanej

Artykuły

Artykuły:
szczegółowe
omówienie
najważniejszych
zagadnień biblijnych

Blogi

Blogi
tematyczne:

czyli swobodnie,
krótko, konkretnie,
i na temat...

Biblia on-line

Biblia on-line:
tekst Biblii
w wersji
przyjaznej
do czytania

Wystawy

Wystawy:
fotoreportaże
z wystaw
biblijnych
i kreacjonistycznych

Mapy

Mapy biblijne:
Zobacz, gdzie
toczyły się
wydarzenia
opisane w Biblii.

Pytania

Pytania:
Jeśli nie możesz
znaleźć informacji,
zadaj pytanie
autorowi serwisu.

Regulamin

Regulamin:
Jak korzystać
z serwisu,
żeby niczego
nie zepsuć?

Facebook

Facebook:
dołącz do
społeczności
i sledź bieżące
publikacje.

Cookies

Cookies:
Serwis wykorzystuje
HTML Cookies.
Kliknij tutaj
i dowiedz się więcej.

Encyklopedia biblijna

RSS

RSS:
subskrybuj
kanał RSS
i nie przegap
żadnego wpisu.

Google +

Google +:
dołącz do
społeczności
i sledź bieżące
publikacje.

Sobota

Sobota, jako siódmy dzień tygodnia, jest biblijnym cotygodniowym świętem.

Święcenie soboty przed Mojżeszem

Pierwszą informacją, jaką znajdujemy w Biblii na temat soboty, jest historia stworzenia świata przez Boga. Na jej końcu jest napisane tak: „W ten sposób zostały ukończone niebo i ziemia oraz wszystkie jej zastępy [stworzeń]. A gdy Bóg ukończył w dniu szóstym swe dzieło, nad którym pracował, odpoczął dnia siódmego po całym swym trudzie, jaki podjął. Wtedy Bóg pobłogosławił ów siódmy dzień i uczynił go świętym; w tym bowiem dniu odpoczął po całej swej pracy, którą wykonał stwarzając.” [Rdz 2,1-3].

Warto zaznaczyć, że Bóg poświęcił sobotę jeszcze przed powstaniem grzechu. Z tego względu nie musiał mówić o niej w formie nakazu pod groźbą kary, ponieważ ludzie byli jeszcze wtedy bezgrzeszni i nie musieli bać się kary, żeby słuchać Boga. Sam fakt poświęcenia tego dnia był wystarczającym powodem dla ludzi, żeby w tym czasie świętować.

Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że informacja o sobocie była podana zanim na świecie pojawiły się różnice kulturowe, czy narodowe. Niektórzy sugerują, jakoby sobota była nadana tylko Żydom, ale Bóg poświęcił ten dzień zanim powstał naród żydowski (lub jakikolwiek inny naród).

Czasy Mojżesza

Następną informację o święceniu soboty znajdujemy po wyjściu Izraelitów z Egiptu, jeszcze przed podaniem dziesięciu przykazań na kamiennych tablicach. Bóg dał ludziom na pustyni mannę. Czytamy wówczas: „Zbierali to [mannę] każdego rana, każdy według swych potrzeb. Lecz gdy słońce goręcej przygrzewało, topniało. W szóstym zaś dniu zbierali podwójną ilość pożywienia, dwa omery na każdego. I przybyli wszyscy przełożeni zgromadzenia, i donieśli to Mojżeszowi. A on rzekł do nich: Oto, co Pan chciał wam powiedzieć: Dniem świętym spoczynku, szabatem poświęconym dla Pana, jest dzień jutrzejszy. Upieczcie, co chcecie upiec, i ugotujcie, co chcecie ugotować. Wszystko zaś, co wam zbywa, odłóżcie na dzień następny.” [Wj 16,21-23].

Widać tutaj, że ludzie mieli się przygotować w specjalny sposób na sobotę, Mieli upiec i ugotować wszystko na ten dzień, żeby w sobotę nie musieli spędzać czasu na gotowaniu. Nawet manny mieli nie zbierać w sobotę, ale w szóstym dniu (w piątek) zbierali podwójną jej ilość. Gdybyśmy czytali ten tekst dalej, znajdziemy opis, że niektórzy wyszli w sobotę, żeby zbierać mannę, ale nie znaleźli jej. Bóg ich za to skrytykował, że mieli tego dnia nie zbierać jedzenia.

Przykazania

Kolejną biblijną informacją o sobocie jest dziesięć przykazań. Wśród nich czwarte przykazanie brzmi następująco: „Pamiętaj o dniu szabatu, aby go uświęcić. Sześć dni będziesz pracować i wykonywać wszystkie twe zajęcia. Dzień zaś siódmy jest szabatem ku czci Pana, Boga twego. Nie możesz przeto w dniu tym wykonywać żadnej pracy ani ty sam, ani syn twój, ani twoja córka, ani twój niewolnik, ani twoja niewolnica, ani twoje bydło, ani cudzoziemiec, który mieszka pośród twych bram. W sześciu dniach bowiem uczynił Pan niebo, ziemię, morze oraz wszystko, co jest w nich, w siódmym zaś dniu odpoczął. Dlatego pobłogosławił Pan dzień szabatu i uznał go za święty.” [Wj 20,8-11]. Tak brzmi oryginalna wersja czwartego przykazania, zapisana w samym Piśmie Świętym.

Widzimy też nawiązanie w tym przykazaniu do stworzenia świata. A więc powodem, dla którego Izraelici mieli świętować tego dnia nie jest fakt, że Bóg nadał im jakieś nowe prawo, ale w formie tego przykazania Bóg jedynie przypomniał im o odwiecznym prawie, ustanowionym już podczas stwarzania świata.

Sobota jako znak przynależności do Boga

Święcenie soboty jest przez Boga uznawane jako znak przynależności do Niego:

Dlaczego tym znakiem ma być akurat sobota? Spośród dziesięciu przykazań wszystkie (z wyjątkiem tego o sobocie) są dość „naturalne”. Mówią o tym, żeby być dobrym, uczciwym – wiele osób może to robić z najróżniejszych pobudek. Wiele pogańskich ludów miało odruch czczenia jakichś bogów, więc w czci Boga też nie ma nic nadzwyczajnego. Ale święcenie soboty nie znajduje żadnego „naturalnego” uzasadnienia. Jedynym powodem, żeby święcić ten dzień, jest fakt, że Bóg tak powiedział. To jest wyraz zaufania do Boga i posłuszeństwa – to jest bardzo ciekawy znak przynależności do Niego.

Święcenie soboty a inne narody

Bóg zachęcał nie tylko Izraelitów do święcenia soboty. Mówił to też do wszystkich cudzoziemców, którzy chcieliby przyłączyć się do Boga. „Tak mówi Pan: Zachowujcie prawo i przestrzegajcie sprawiedliwości, bo moje zbawienie już wnet nadejdzie i moja sprawiedliwość ma się objawić. Błogosławiony człowiek, który tak czyni, i syn człowieczy, który się stosuje do tego: czuwając, by nie pogwałcić szabatu, i pilnując swej ręki, by się nie dopuściła żadnego zła. Niechże cudzoziemiec, który się przyłączył do Pana, nie mówi tak: Z pewnością Pan wykluczy mnie ze swego ludu. Rzezaniec także niechaj nie mówi: Oto ja jestem uschłym drzewem. Tak bowiem mówi Pan: Rzezańcom, którzy przestrzegają moich szabatów i opowiadają się za tym, co Mi się podoba, oraz trzymają się mocno mego przymierza, dam miejsce w moim domu i w moich murach oraz imię lepsze od synów i córek, dam im imię wieczyste i niezniszczalne. Cudzoziemców zaś, którzy się przyłączyli do Pana, ażeby Mu służyć i ażeby miłować imię Pana i zostać Jego sługami - wszystkich zachowujących szabat bez pogwałcenia go i trzymających się mocno mojego przymierza, przyprowadzę na moją Świętą Górę i rozweselę w moim domu modlitwy.” [Iz 56,1-7]

Jak widać, stwierdzenie jakoby sobota była dana tylko Żydom, nie znajduje w Biblii żadnego potwierdzenia.

Jak święcić sobotę?

W księdze Izajasza znajdujemy ciekawy opis, jak w praktyce przeżywać ten dzień. „Jeśli powściągniesz twe nogi od przekraczania szabatu, żeby w dzień mój święty spraw swych nie załatwiać, jeśli nazwiesz szabat rozkoszą, a święty dzień Pana - czcigodnym, jeśli go uszanujesz przez unikanie podróży, tak by nie przeprowadzać swej woli ani nie omawiać spraw swoich, wtedy znajdziesz twą rozkosz w Panu. Ja cię powiodę w triumfie przez wyżyny kraju, karmić cię będę dziedzictwem Jakuba, twojego ojca. Albowiem usta Pańskie to wyrzekły.” [Iz 58,13-14]

Bóg ma dla człowieka przewidziane naprawdę ciekawe rzeczy na sobotę, bo chce spędzić ten czas razem z człowiekiem w szczególny sposób. To, żeby nie załatwiać w tym dniu swoich spraw, nie ma być obciążeniem dla człowieka, ale sposobem, w jaki można odebrać Boże obietnice. Porównałbym to do spędzania czasu z najbliższą osobą. Jeśli umówimy się na randkę, a przez cały czas spotkania będziemy wykonywać telefony służbowe, niewiele z tego skorzystamy. Owszem, nawet w małżeństwie jest potrzebny czas, kiedy każdy zajmuje się swoimi sprawami. Ale jest też potrzebny czas, kiedy jesteśmy tylko ze sobą i nic nie zakłóca nam spotkania. Bóg wyznaczył sobotę na takie właśnie spotkanie z człowiekiem i nie chce, żeby jakieś sprawy służbowe zakłócały to święto.

Sobota a fanatyzm

Trzeba jednak przyznać, że człowiek chyba zawsze w historii miał tendencje do fanatyzmu. Żydzi zaczęli narzucać w sztuczny sposób tak duże obwarowania na sobotę, że zamiast świętem, stała się ona dla ludzi obciążeniem. W Talmudzie można przeczytać ciekawe rozprawy na ten temat, co wolno w sobotę, a czego nie. Czy wolno zjeść jajko, które kura zniosła w sobotę… Ludzie doszli do absurdu w czasach Jezusa. Zastanawiali się na przykład, jak daleko wolno przejść w tego dnia. Uznali, że na pewno wolno iść do świątyni, a więc dozwolona droga, to odległość od najdalszych osiedli wokół tego miasta do świątyni. Ale czy wolno wrócić? Oczywiście, a więc po zmianie kierunku spaceru wolno było ponownie przejść tę odległość. Tak powstało żydowskie pojęcie drogi na jeden sabat. Można było przechodzić ten dystans dowolną liczbę razy w sobotę, o ile co pewien czas zmieniało się kierunek.

To dlatego Jezus tak bardzo krytykował faryzeuszy, głównych autorów tego typu rozważań. Powiedział im tak: „To szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu. Zatem Syn Człowieczy jest panem szabatu.” [Mr 2,27-28]. Inaczej mówiąc, sobota ma być dla człowieka świętem, a nie ciężarem.

Jezus i sobota

W ogóle Jezus w bardzo ciekawy sposób świętował tego dnia. Jego zwyczajem było udanie się do synagogi: „Przyszedł również do Nazaretu, gdzie się wychował. W dzień szabatu udał się swoim zwyczajem do synagogi i powstał, aby czytać.” [Łk 4,16]

Siebie samego nazywał Panem szabatu: „Albowiem Syn Człowieczy jest Panem szabatu.” [Mt 12,8].

Miał też zwyczaj pomagać ludziom tego dnia, co bardzo drażniło faryzeuszy. W ich rozumieniu w sobotę nie wolno było zajmować się tak przyziemnymi rzeczami, jak pomoc medyczna. A uzdrowienia dokonywane przez Jezusa kwalifikowali na równi z taką pomocą. W efekcie oskarżali Chrystusa o łamanie soboty. Takich historii jest bardzo dużo w Ewangeliach, ale przytoczmy choć jedną: „Wszedł znowu do synagogi. Był tam człowiek, który miał uschłą rękę. A śledzili Go, czy uzdrowi go w szabat, żeby Go oskarżyć. On zaś rzekł do człowieka, który miał uschłą rękę: Stań tu na środku! A do nich powiedział: Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego? Życie ocalić czy zabić? Lecz oni milczeli. Wtedy spojrzawszy wkoło po wszystkich z gniewem, zasmucony z powodu zatwardziałości ich serca, rzekł do człowieka: Wyciągnij rękę! Wyciągnął, i ręka jego stała się znów zdrowa.” [Mr 3,1-5]

Sobota jako symbol zbawienia

Sobota ma też bardzo ciekawe znaczenie w kontekście zbawienia danego przez Jezusa. Pozwolę sobie na małą dygresję. Dziesięć przykazań zostało podanych w Biblii dwukrotnie. Za pierwszym razem na kamiennych tablicach, a ich treść została też zapisana w Księdze Wyjścia. Drugi raz, kiedy Izraelici wchodzili do Ziemi Obiecanej – tam Mojżesz jeszcze raz przypomniał im prawo Boże. Przypomniał im też przykazanie o sobocie, ale o dziwo brzmiało ono nieco inaczej.

Jaka jest różnica w tym brzmieniu przykazania o sobocie? Powodem dla świętowania tego dnia miało być już nie tylko stworzenie świata, ale również uwolnienie z niewoli Egipskiej. Wyprowadzenie z tej niewoli jest natomiast wielokrotnie w Biblii porównywane obrazowo do uwolnienia ludzkości z niewoli grzechu. Tak więc sobota jest nie tylko symbolem pierwszego stworzenia, ale też tak zwanego drugiego stworzenia – czyli zbawienia dzięki Jezusowi.

Święcenie soboty po czasach Jezusa

Niektórzy sugerują, że po śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa sobota przestała być świętem. Nie ma to oczywiście żadnego potwierdzenia w Biblii. Mało tego, Jezus wyraźnie zaprzeczył, jakoby miał zamiar znieść cokolwiek z Bożych przykazań: „Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Prawie, aż się wszystko spełni. Ktokolwiek więc zniósłby jedno z tych przykazań, choćby najmniejszych, i uczyłby tak ludzi, ten będzie najmniejszy w królestwie niebieskim. A kto je wypełnia i uczy wypełniać, ten będzie wielki w królestwie niebieskim.” [Mt 5,17-19].

Ciekawe jest też to, że kiedy Jezus zapowiadał zburzenie Jerozolimy (które nastąpiło w 70 r. po Chr.) i ostrzegał, kiedy należy uciekać z miasta, powiedział: „A módlcie się, żeby ucieczka wasza nie wypadła w zimie albo w szabat.” [Mt 24,20]. Jak widać nie chciał, żeby ludzie mieli uciekać w sobotę, a więc sobota wciąż miała być świętem po odejściu Jezusa z Ziemi.

Jak długo ludzie będą mieli świętować w sobotę? Proroctwo Izajasza zapowiada, że nawet na Nowej Ziemi (po zakończeniu historii grzechu) sobota będzie świętem: „Bo jak nowe niebiosa i nowa ziemia, które Ja uczynię, trwać będą przede Mną - wyrocznia Pana - tak będzie trwało wasze potomstwo i wasze imię. Sprawdzi się to, że każdego miesiąca podczas nowiu i każdego tygodnia w szabat, przyjdzie każdy człowiek, by Mi oddać pokłon - mówi Pan.” [Iz 66, 22-23]. Nie powinno to dziwić – skoro sobota została wyznaczona przy stwarzaniu świata, to dlaczego kiedykolwiek miałaby przestać być świętem.

Pierwsi chrześcijanie i sobota

Warto jeszcze wspomnieć o pierwszych chrześcijanach (z apostołami włącznie), którzy po odejściu Jezusa wciąż święcili sobotę.

Apostoł Paweł w jednym ze swoich listów mówi tak o sobocie: „A zatem pozostaje odpoczynek szabatu dla ludu Bożego. Kto bowiem wszedł do Jego odpoczynku, odpocznie po swych czynach, jak Bóg po swoich. Śpieszmy się więc wejść do owego odpoczynku, aby nikt nie szedł za tym samym przykładem nieposłuszeństwa.” [Hbr 4,9-11]. Jest to dość krótki fragment dłuższego wywodu, w którym Paweł porównuje odpoczynek sobotni do odpoczynku od grzechu w Bożym Królestwie. Tym bardziej widać więc, że sobota funkcjonuje jako symbol zbawienia.

Sobota w późniejszych wiekach

Jak to się zatem stało, że tak wiele osób święci dzisiaj niedzielę? Zmiana nastąpiła dopiero około III wieku na mocy dekretu cesarza Rzymu. Z początku chrześcijanie byli tępieni przez Rzymian. Nieraz nie odróżniano ich od Żydów (m.in. przez święcenie soboty), a ponadto chrześcijanie bardzo jawnie sprzeciwiali się oddawaniu czci cesarzowi. Stąd słynne prześladowania, które były wymierzone przeciwko tym, którzy nie chcieli czcić cesarza.

Z czasem jednak chrześcijaństwo stawało się na tyle liczącą się grupą społeczną, że trudno byłoby ich eliminować lub ignorować. Rzym zaczął więc wykorzystywać ich siłę. W tym celu musiał znaleźć jakiś sposób, żeby znieść podziały pomiędzy chrześcijanami, a poganami. Jednym z takich kluczowych kroków było wyznaczenie wspólnego dnia świętego – niedzieli. Początkowo sobota i niedziela były świętowane równolegle: sobota jako święto chrześcijan, a niedziela jako dzień boga słońca. Z czasem stwierdzono, że skoro Jezus zmartwychwstał w niedzielę, to chrześcijanie też mają jakiś powód do radości tego dnia. W końcu niedziela stała się jedynym obowiązującym dniem świętym.

Jak na ironię Boże przykazanie rozpoczynające się słowem „pamiętaj” („Pamiętaj o dniu szabatu, aby go uświęcić…”) zostało przez niemal wszystkich zapomniane. Jakkolwiek zagrywka cesarza Rzymu była doskonałym posunięciem politycznym, trzeba przyznać, że w świetle Biblii była bardzo zła. W ostatniej księdze Biblii, na samym jej końcu znajdujemy takie ostrzeżenie: „Ja świadczę każdemu, kto słucha słów proroctwa tej księgi: jeśliby ktoś do nich cokolwiek dołożył, Bóg mu dołoży plag zapisanych w tej księdze. A jeśliby ktoś odjął co ze słów księgi tego proroctwa, to Bóg odejmie jego udział w drzewie życia i w Mieście Świętym - które są opisane w tej księdze.” [Ap 22,18-19].

Jednak Biblia zapowiadała od dawna, że tak się stanie, choć to jest temat na oddzielną dyskusję. Jako ciekawostkę przytoczmy tylko słowa z proroctwa Daniela o potędze, która sprzeciwi się Bogu: „Będzie wypowiadał słowa przeciw Najwyższemu i wytracał świętych Najwyższego, będzie zamierzał zmienić czasy i Prawo” [Dn 7,25]. Faktycznie cesarz Rzymu odważył się dokonać zmian w Bożym prawie. Ale jak wspomniałem, to jest inny, bardzo rozległy temat.

Sobota a współczesność

Powstaje wobec tego pytanie, jak może się w tym odnaleźć współczesny człowiek? Czy machnąć ręką i uznać, że to nic wielkiego? A może Bogu jest wszystko jedno, który dzień będziemy święcić? Przytoczone cytaty z Biblii wskazują jednak najwyraźniej na to, że Bogu nie jest wszystko jedno. Sobota wciąż jest wyznaczona w Piśmie Świętym jako znak posłuszeństwa wobec Boga i przynależności do Niego.

W Liście Jakuba znajdujemy też ważne ostrzeżenie: „Choćby ktoś przestrzegał całego Prawa, a przestąpiłby jedno tylko przykazanie, ponosi winę za wszystkie. Ten bowiem, który powiedział: Nie cudzołóż, powiedział także: Nie zabijaj. Jeżeli więc nie popełniasz cudzołóstwa, jednak dopuszczasz się zabójstwa, jesteś przestępcą wobec Prawa.” [Jk 2,10-11].

Sobota nie powinna się jednak kojarzyć się z czymś strasznym. Jest wręcz przeciwnie – sobotę Bóg poświęcił i pobłogosławił. Na ten dzień jest w takim razie przewidziane szczególne błogosławieństwo dla ludzi. Zwyczajnie szkoda byłoby z tego nie skorzystać…

Kontakt

Kontakt:
Jeśli coś Ci się
spodobało, albo
niespodobało,
skontaktuj się.

Artykuły

Artykuły:
szczegółowe
omówienie
najważniejszych
zagadnień biblijnych

Blogi

Blogi
tematyczne:

czyli swobodnie,
krótko, konkretnie,
i na temat...

Biblia on-line

Biblia on-line:
tekst Biblii
w wersji
przyjaznej
do czytania

Pomoc

Pomoc:
Jak możesz
bezpłatnie pomóc
w rozwoju
tej strony?

Encyklopedia

Encyklopedia
biblijna:

czyli wiedza
w wersji
skondensowanej

Wystawy

Wystawy:
fotoreportaże
z wystaw
biblijnych
i kreacjonistycznych

Mapy

Mapy biblijne:
Zobacz, gdzie
toczyły się
wydarzenia
opisane w Biblii.

Pytania

Pytania:
Jeśli nie możesz
znaleźć informacji,
zadaj pytanie
autorowi serwisu.

Regulamin

Regulamin:
Jak korzystać
z serwisu,
żeby niczego
nie zepsuć?

Memy

Memy:
Podobno
jeden obraz
jest jak
tysiąc słów.

Mapa strony

Mapa strony:
czyli treści serwisu
przedstawione
w sposób
uporządkowany.